Рускиот гас би можел да се врати во Европа додека во Украина сè уште трае војната

Високи претставници од Москва и Вашингтон разговарале за можноста американски инвеститор да стекне удел во „Северен тек“, гасоводот преку кој пред почетокот на војната во Украина рускиот гас стигнуваше до Германија. Информацијата ја потврдиле пет извори запознаени со разговорите.

Меѓу соговорниците биле рускиот функционер Кирил Дмитриев, кој е близок до Владимир Путин, и Џаред Кушнер, зет на американскиот претседател Доналд Трамп и еден од посредниците во дипломатските напори за прекин на војната во Украина.

Според информациите, Дмитриев и Кушнер во изминатите недели се сретнале во Москва и Њујорк. Иако не е прецизирано колку детално разговарале за „Северен тек“, два извора потврдуваат дека можноста за американско учество во проектот останува дел од пошироките разговори.

Кушнер, според запознаени лица, смета дека економските договори можат да помогнат во создавањето услови за траен мир. Потенцијалното учество на американски инвеститори би можело да им овозможи да остварат профит од повторното воспоставување на енергетските текови кон Европа по евентуалното завршување на војната.

Од Белата куќа, сепак, велат дека за каков било договор Русија ќе мора да преговара со Американската корпорација за развојни финансии и Министерството за финансии на САД. Вашингтон инсистира таквите аранжмани да бидат во интерес на американските даночни обврзници и компании, а американски функционер тврди дека неодамна немало разговори конкретно за „Северен тек“.

Темата е особено чувствителна поради санкциите што ги воведоа САД и Европската Унија против гасоводите. Евентуално повторно активирање би барало значителни политички и правни промени, а Германија јасно стави до знаење дека не планира да даде одобрение за обновување на испораките на руски гас.

Пред руската инвазија врз Украина во 2022 година, повеќе од половина од германскиот увоз на гас доаѓаше од Русија преку „Северен тек“. Испораките потоа беа прекинати, а во септември истата година цевководите беа оштетени во серија подводни експлозии.

Идејата за враќање на рускиот гас во Германија би можела да предизвика нови поделби во Европа. Берлин и повеќе источноевропски земји се противат на повторното воспоставување на енергетска зависност од Москва, додека германската AfD отворено го поддржува повторното отворање на гасоводот.

Дополнителен проблем претставува сопственичката структура. Руски „Гаспром“ има 51 отсто од компанијата, додека дел од преостанатите акции се во рацете на германски, француски и холандски компании. Според еден од изворите, германските акционери сакаат да ги задржат своите удели за да го зачуваат влијанието на Берлин доколку „Гаспром“ реши да го продаде својот дел.

Во меѓувреме, разговорите меѓу Кушнер и Дмитриев не се ограничиле само на гасоводот. Според два извора, на маса била и можноста за продажба на имот и средства на руската нафтена компанија „Лукоил“, вклучително и рафинерии и бензински станици во Европа и други региони.

Еден од разгледуваните модели предвидува конзорциум во кој би учествувале американската DFC и инвеститори од Катар и Обединетите Арапски Емирати да ги преземат средствата. За возврат, американската страна би можела да разгледа укинување на санкциите поврзани со тие средства.

Белата куќа потврди дека Стив Виткоф и Џаред Кушнер соработувале со DFC околу можен договор со „значителна претплата и удел во профитот за САД“. Од „Лукоил“ и „Гаспром“ не дале коментар.

Целиот процес се одвива во услови на голема недоверба во Европа кон Москва. Европски разузнавачки претставници претходно предупредија дека Русија би можела да ги користи преговорите со Вашингтон и за постигнување економски договори. Евентуалното враќање на рускиот гас би можело повторно да ја отвори дебатата за енергетската зависност на Европа од Русија.